Tuesday, April 24, 2012

మన ఆకు కూరలు,కూరగాయలు

మన ఆకు కూరలు : Our leafy vegetables and vegetables.
Inspiration : ఆంద్ర ప్రదేశ్ లో ఆకు కూరలు -A book published by Telugu Academy.
I wish to introduce some non traditional leafy vegetables to the present generation. These leaves were cooked by our elders to prevent or alleviate some health problems at least once or twice in the year. Let me introduce them with photographs and botanical names and vernacular names:
1. Our traditional leafy vegetables are in common use: They are తోటకూర, తెల్ల గోంగూర, ఎర్రగోంగూర(పుంటి కూర );చుక్కకూర,తీగ బచ్చలి, చిర్రి కూర, మొలక కూర/ దంటు కూర , పాలకూర ; మెంతికూర, పుదినా, కొత్తిమిర; కరివేపాకు, ఉల్లి కాడలు, కాబేజీ ,  చింతచిగురు. ఇవి కాక మరెన్నో ఆకులను కూడా తిన వచ్చును . అవి అంతగా వాడుక లో లేవు, వాటిని సంప్రదాయేతర ఆకు కూర లు అంటారు. అవి ఆరోగ్య ప్రదాయనులు. వాటి గురించి మీ అమ్మమ్మ లేదా బామ్మ లను అడిగితే చెప్తారు. వాటిని పరిచయం చేయాలని అనిపించి ఈ సమా చారం ఇస్తున్నా.
Non traditional leafy vegetables which have been in use by some people only; and they may be used by any one if found in unpolluted areas for the same advantages that our elders got. All most all these leafy vegetables contain considerable amount of Calcium, Iron and Phosphorous. They are
1.Ponnaganti kura:పొన్నగంటి కూర;Botanical name: Alternanthera sessilis (L.) R.Br.; Family: Amaranthaceae
Common in moist areas along the canals and ponds.
It is rich source of Iron, Phosphorus, Calcium , Riboflavin and Carotene.
Alternanthera sessilis ( పొన్నగంటి కూర)
It is tasty and good for skin and eyes.
Alternanthera philoxeroides
But now cultivated ponnaganti is sold in markets which is nothing but Alternanthera philoxeroides (Mart.) Griseb.; it is an accumulator of heavy metals in the surrounding water, when it is eaten metal poisoning may cause some serious problems.
2.Uttareni: ఉత్తరేణి;Botanical name: Achyranthus aspera L.It is useful to remove worms in the stomach. The shade dried powder is used to relieve phlegm. It can be cooked with tamarind and dal.
ఉత్తరేణి Achyranthus aspera 
3.Pindikura:పిండి కూర;Botanical name:  Aerva lanata L. Those who are suffering from urinary stones used to eat it. It can be coked with dal.
పిండి కూర
4.Adavigurungura:అడవి గురుం గూర; Botanical name:  Allmania nodiflora(L.)R.Br It can be cooked with dal.
Allamania nodiflora; అడవి గురున్గూర 

5. Chilukamukkaaku: చిలక ముక్కాకు; Botanical name:Amaranthus viridis L. It can be cooked with dal like thotakura, it tastes almost thotakura like. It  relieves  worms  in  stomach  
Amaranthus viridis ;చిలక ముక్కాకు 
6. ముళ్ళ తోట కూర;Botanical name:Amarantus spinosus- It contains carotene, Vit.C; improves apettite, It is tasty also.and improves lactation in newly delivered mothers. బాలింతల కు క్షీర వర్ధిని;
ముళ్ళ తోట కూర
7. Gurugu: గురుగు;Botanical name: Celosia argentia L. It can be cooked with dal, In Telangana districts the plant is used to decorate Bathukamma.

గురుగు Celosia 

8.Chenchallaku:చెంచలాకు;Botanical name:  Digera muricata (L.) Mart ,It can be cooked with dal
 Digera muricata; చెంచాలాకు 
9. Vangaredukura: వంగరేడుకూర;Botanical name:  Sesuvium portulacastrum (L.) During famine times the fishermen community used to cook these leaves and eat to satiate their hunger. Instead of adding salt this plant is cooked with fish or crabs or some other dishes by the local fishermen.
Sessuvium portulacatstrum; 
10. Saraswathiaaku:సరస్వతి ఆకు:Botanical name:  Centella asiatica L.It is used to improve memory in children. It is cooked as chutney. 
Centella asiatica; సరస్వతి ఆకు 
11.Guntagalagaraaku:గుంటగలగరాకు:Botanical name:  Eclipta alba Hassk /Eclipta prostrata L.It is used in jaundice.It can be cooked like chutney with Amla when suffering from jaundice. 
Eclipta alba. 
12.Tellagalizeru: తెల్ల గలిజేరు: Botanical name: Trianthema portulacastrum L.There are 2 varieties, one is white another one is reddish; both are edible.It is useful for diabetic patients.It can be cooked with dal.It contains considerable amount of carotene and Vit.C; It contains oxalates, hence it is not advisable for those who are prone to kidney stones; and for pregnant women.
తెల్ల గలిజేరు 

13. దేవదారు : Botanical name: Erythroxylum monogynum Roxb.It can be cooked with green gram. It is useful in indigestion, it is cooling. 
Erythroxylum; దేవదారు 
Leafy vegetables as Laxatives: These leaves are cooked as chutnies to relieve constipation. Hence only small quantities should be taken to clean our digestive system. అవి తూటి కూర,సునా ముఖి,నేలతంగేడు,ఉత్తరేణి; 
14. Thutikura:తూటి కూర;Botanical name: Ipomaea aquatica L.Can be cooked with dal. Antidote for Arsenic poison and opium poison.

Ipomea aquatica ; తుటి కూర 
15. Senna, Sunaamukhi:సునా ముఖి;Botanical name:  Cassia angustifoliaVahl. / Senna alexandria gar.ex. Miller. The leaves and pods are dried and used as powder or cooked as chutney.The dried plants are exported to USA and Europe. It occupies first place in the export of medicinal herbs from India.
Cassia angustifolia సునాముఖి 
16. Nelatangedu: నేలతంగేడు;Botanical name: Cassia italica(Mill.)Spreng. The leaves and pods are dried and used as powder or cooked as chutney.
Cassia italica నేల తంగేడు 
Cassia for dry area people, Ipomea for plains.These three can be used as laxatives.  ఈ మూడు ఆకులను సుఖ విరోచానానికి వాడుకో వచ్చును .
17. Pulichinthaaku:పులిచింతాకు;Botanical name:  Oxalis corniculatum L It is used to control diarrhea ; It can be cooked as chutney or salad which is tasty.Useful in anemia and improves digestion.
 Oxalis corniculatum  పులిచింతాకు 
18. Thummikura:తుమ్మి కూర;Botanical name: Leucas aspera Willd. It is eaten to relieve respiratory problems. తుమ్మి కూరతో లేత చింత కాయలు కలిపి వండుతారు. It can be cooked with Redgram and tamarind. During "Kaartheeka maasam",on Sivaraathri day, and on Vinaayaka chavithi eating this leafy vegetable is  a tradition in some communities after the fast. 
Leucas aspera; తుమ్మి కూర 
19. అవిసె : Botanical name: Sesbania grandiflora; ఆకు ను పువ్వులను కూడా కూరగా పప్పుతో కలిపి వండుతారు.   It is cooked purely or with dal. It is eaten by ShriVaishnavas on Dwaadasi after Ekadasi fast. It dissolves urinary bladder stones, it is laxative; lactogouge. The leaves contain linolenic acid and Aspartc acid responsible for antiglycation.
Sesbania; అవిసె 
20.వామింట: Vaaminta:Botanical name: Cleome gynandra L. It is a rich source of nutrients, but not so tasty, hence it may be cooked with dal.ఆకలి పుట్టిస్తుంది , మూల వ్యాధి నివారణ కు ఉప యోగ పడుతుంది.
 Cleome gynandra వామింట
21.పప్పు కూర,గంగబాయలి కూర ; పాయలాకు : Pappukura, Gangabailikura, Payallaku: Botanical name:Portulaca oleracea L. Var oleracea Can be cooked with dal.It contains carotene, riboflavin,vit.C, and oxalic acid; It is useful in kidney and liver diseases శరీరం లో నీరు పట్టి నపుడు ఉపయోగం గా వుంటుంది.  
Portulaca oleracia               
22. బడ్డు:Baddu : Botanical name:Portulacatuberosa L.Can be cooked with dal
Portulaca tuberosa; బడ్డు కూర 

23.సిలోన్ బచ్చలి; Ceylone bachali:Botanical name: Talinum portulacifolium Forsk. These three are good for gastric ulcer patients. It can be cooked with dal.
Talinium portulacifolium
 The leaves are succulent, and mucilagenous, not sour or bitter.
24. బ్రహ్మ ఆమ్లికBrahma aamlika, Enugupaadamchettu:Botanical name  Adansonia digitata L. The leaves and pulp of the fruit are edible. They are cooked in Rajasthan.It is cooked through out Africa.


25. సిత్నాట కుర :Sithnaatakura:Botanical name: Melochia corchorifolia L.can be cooked with dal,controls loose motions.

Melochia corchorifolia; సిత్నాట కూర 
26. మునగాకుBotanical name: Moringa oleifera Lam; leaves and fruit are used as edible. మునగ ఆకును నీడలో ఎండ బెట్టి పొడి చేసి కొన్ని వంటల్లో కలుపు కో వచ్చు . 
It contains Iron 5 times higher, 15 times higher in Calcium;Vitamin A 60 times higher, vitamin C 2 times higher than other leafy vegetables.
మునగ ;Moringa oliefera
27. కామంచి ఆకుBotanical name:Solanum nigrum L.; The leaf is useful in urinary and liver problems. ఆకును వాడ్చి పచ్చడి గా, ఇతర ఆకులతో కలిపి పప్పుకూరగా వండుకుంటారు. The ripe fruits are dried and used in curries. పండ్లను ఉప్పు, వాము తో  కలిపిఎండబెట్టి వరుగు లాగ చేసి నిల్వ ఉంచుతారు . వీటిని నూనెలో వేయించి   తింటారు.  
Solanum nigrum ;కామంచి 
8. ఎలుక చెవి కూర:Botanical name: Merremia gangetica ; It can be cooked with dal. To control anaemia, cough and asthma it is used. If eaten in large quantities constipation may result in.
Merremia gangetica, ఎలుక చెవి కూర  
29. అటక మామిడి; Botanical name: Boerhavia diffusa ; ; దీన్ని పునర్నవ అని కూడా అంటారు. It is used in urinary problems. 
Boerhavia diffusa; అటక మామిడి 
 30. వెన్నదేవి లేక సహదేవి కూర:Botanical name:Commelina benghalensis  Can be cooked with dal. It is a mild laxative. 
వెన్న దేవి కూర; commelina benghalensis
31. నల్లేరు :Botanical name: Cissus quadrangularis; దీని లేత ఆకులను కాడలను పచ్చడి చేసుకుని తినవచ్చు. నల్లేరు కాడలను చిన్న ముక్కలుగా తరిగి ఊతప్పం వంటి వంటలలో  వేస్తారు. నల్లేరు ను  దంచి ఆ గుజ్జును మినప అప్పడాల తయారీ లో వాడతారు. ఇది ఎముకలు బలపడటానికి ఉపయోగ పడుతుంది. దీన్ని వజ్రవల్లి అని కూడా అంటారు . ఇది అద్భుత ఔషధము.  
Cissus quadrangularis నల్లేరు
32. బలుసు ఆకుBotanical name: Canthium dicoccum ; cooked as vegetable.it is cooling. Kills worms in the stomach, 
బ్రతికుంటే బలుసాకు తిన వచ్చునన్న సామెత వుంది.

33. చిమటి కూర: Botanical name: Polygonum plebium: It can be cooked with dal. 

Polygonum plebium చిమటి కూర 
34. చేమ ఆకులు : Botanical name:Colacasia esculenta ; Tender leaves cooked with dal, or with tamarind; It is useful in piles. The leaves controls bleeding from nose; 
Caution: There are two varieties; some varieties may cause rashes and allergy because of the presence of raphides in the leaves.cook with caution. Better pot a few tubers in your homes.
colacasia ; చేమ 
35 కలాస కూర;నేల బీర: Botanical nameCorchorus aestuans ; It is useful in stomachache due to worms. It can be cooked with dal.

36.కోయలు : Botanical name: Salicornia brachiata
Salicornia కోయలు 
37. ఇల కూర; ఉప్పు ఆకు:Botanical name: Suaeda maritima   
Suaeda; ఉప్పు ఆకు 
Salicornia and suaeda are available near salty marshes in the sea coast, they accumulate salt; they are cooked with fish and crabs with out adding additional salt.They are cooling.
38. వామాకు / కప్పు రెల్లి ఆకుBotanical name: Coleus ambonicus 
Coleus, వామాకు 
It can be used in variety dishes, such as salads etc., It relieves stomach ache, cough and cold.
39.బుడ్డ కాకర ;Botanical name: Cardiospermum helicacabum. It contains minerals and proteins .It is diuretic, It may be cooked with dal.
Cardiospermum బుడ్డ కాకర 
40. గరిక: Botanical name: Cyanodon dactylon; Controls bleeding, and useful in skin diseases.Tender leaves can be cooked.
Cyanodon. గరిక 
41. విటమిన్ల కూర: Botanical name: Sauropus androgynus L.
It is a rich source of vitamins. It can be cooked with dal or used in salads or with tamarind. But consumption in high quantities may be avoided.
42.నీరు గొబ్బి:Botanical name: Hygrophyla asiatica Schum(Hamilt);Tender leaves can be cooked; It is diuretic and useful in urinary diseases and digestive problems.

43.చందమామ కూర :Botanical name:Marselia quadrifolia; It can be cooked with dal or as chutney.
44. ఎదురు ఉత్తరేణి:Botanical name: Stachytarpheta jamaisens Vahl . Can be cooked with dal
45. మరుల మాతంగి :Botanical name:Xanthium indicum Koen,;  వీటి లేత ఆకులను కొద్దీ పరిమాణం లో తిన వచ్చు . కొన్ని గిరిజన తెగలు విత్తనాలను పిండి తో కలిపి తింటారు. అయితే ఎక్కువ పరిమాణం లో విషము . Tender leaves can be cooked, సిద్ద వైద్యం లో దీన్ని  వాడతారు. కొన్ని తెగల్లో వశీకరణకు దీని విత్తనాలను ఉపయోగిస్తారు. బంగ్లాదేశ్ లో మధుమేహ నివారణకు కొద్దీ మోతాదుల్లో తింటారు. It is diuretic and sedative,It is useful in urinary tract problems.

46. చెన్నంగి కూర, అడవి చెన్నంగి కూర; కసింత  :
Plant name: Senna occidentalis (L.) Link; లేదా Cassia occidentalis L., ఇది పొద; ఆకు కొద్దిగా పిచ్చి వాసన తో ఉంటుంది. ఆంధ్ర ప్రాంతములోదీన్ని తినరు .   
చెన్నంగి/ కసింత  
దీన్ని తెలంగాణా రాష్ట్రం లో వాళ్ళు ఎక్కువ గా వాడుకుంటారు. ఆకు తో పచ్చ్చడి, పొడి, పప్పు తో కూర గా వండుకుంటారు Lagerstroemia lanceolata Wall, చెన్నంగి Lagerstroemia parvifloraRoxb., కు కూడా చెన్నంగి అని పేరు; ఇవి చెట్లు.  Pittosporum napaulens  దీన్ని చెట్టు కసింద అని అంటారు.  వీటికి ముళ్ళు వుండవు. ఆకులు వాసన తో ఉంటాయి . అందువల్ల ఆకులను సరి చూసుకొని వాడుకోవాలి . (ఈ కూర గురించి నాకు చాలా అనుమానాలున్నాయి)
యెర్ర కసివింద , కొండ కసింద - దీని Botanical name: Toddalia asiatica(L.)Lam; ఇది నిమ్మ కుటుంబానికి చెందిన చిన్న చిన్న ముళ్ళు కలిగిన మొక్క. ఇది ఘాటయిన నిమ్మ వంటి వాసన కలిగి కారం గా ఉంటుంది. ఆకులను కరివేపాకు వలె చారు / పులుసు కూరల్లో సువాసనకు వాడుకుంటారు. ఆకును వండుకునే వారి వద్ద చూచిన తరువాత గుర్తించాను. దీన్ని కొండమిరప,ముళ్ల కోరింద, వెర్రి గోకిరి అని కూడా అంటారు.    
కసివింద /Toddalia asiatica leaves
  48. గొంజి/గొలుగు దీని Botanical name: Glycosmis pentaphylla : దీని ఆకులను బాలింతలకు ఆకలి పుట్టించడానికి , జీర్ణ సంబంధ వ్యాధులున్న వారికి వండి పెడతారు. అల్లం తో కలిపి అన్నంతో వండుతారు. ఇది కొంచెం నిమ్మ ఆకు లాగే వాసన తో ఉంటుంది. దీని పళ్ళు యెర్ర గా ఉంటాయి . తియ్యగా ఉంటాయి. 
Glycosmis pentaphyllaగొంజి 
 47. బొక్కెనాకు : Phyla nodiflora- దీనికి రుచి ఉండదు.అజీర్తి, మూత్ర సంభంద వ్యాధులు గల వారికి చలవ కొరకు దీన్ని వండి పెడతారు. 
48. ఆవాల ఆకు :Brassica juncia, 
లేత ఆవకూరను రాజస్థాన్, పంజాబ్, కాశ్మీర్ రాష్ట్రాల్లో  పప్పుతో కలిపి వండుకుంటారు ;
49. శీకాయ.Senegalia rugata (Lam.) Britton & Rose, , లేత శీకాయ ఆకుతో పచ్చడి చేస్తారు,
50. ముల్లంగి ఆకులను ఉత్తర భారత దేశము లో వండుతారు. కాలీ ఫ్లవర్ ఆకులను కూడా వండు కోవచ్చు.  
51. కుందేటి కొమ్ములు : వీటికి ఆకులు వుండవు, ఆకు పచ్చటి కాడలను నల్లేరు లాగా పచ్చడి చేసుకుని తిన వచ్చును . ఇది కాకర లాగ చేదు గా ఉంటుంది. జీర్ణ కోశ వ్యాధులకు , మధుమేహ నియంత్రణకు కొన్ని గిరిజన జాతుల వాళ్ళు తింటారు. ప్రతిరోజూ కాకుండా వారానికి ఒక సారి మాత్రమే పరిమితం గా తినాలి. 
కుందేటి కొమ్ములు 
52. బొద్ది కూర : Botanical name: Rivea hypocrateriformis
ఇది తీగ. తెల్లటి పూవులతో ఉంటుంది. ఆకులను ఉడికించి పులుసు కూర లాగ వండుకుని తింటారు .
click https://www.flickr.com/photos/140231536@N03/25054208071/in/album-72157666277768966/ 

 ఇవి ఆకు కూరలలో కలిస్తే తీసి పడవేయ కండి ఇవి ఏవి విషం కావు. పైగా ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాయి.
ఆకు కూరలను తాజావి , పరి శుభ్ర మైనవి, తీసుకోండి. రోజు ఒకే ఆకు కూరను తినవద్దు. oxalates ఎక్కువగా వున్నఆకు కూరలను ఉడికించి ఆ నీటిని పడవేయండి.ఆకు కూరలను పప్పు తో కలిపి వండితే వాటి లోని పోషకాలు  బాగా అందుతాయి. మునగాకు లోని కొన్ని పదార్దాలు ఇనుమును శరీరానికి అందకుండా అడ్డుకుంటాయి. కాబట్టి రక్త హీనత వున్న వారు ఇటువంటి ఆకులకు దూరంగా వుంటే మంచిది. అయితే కాల్షియం బాగా ఇస్తాయి. చింత పండును ఆకు కూరలతో వాడితే విటమిన్లు ఖనిజాలు నశించ కుండా కాపాడుతుంది. సాంప్ర దాయేతర ఆకు కూరలను ఎక్కువగా వాడ కండి. మందు లాగా అప్పు డప్పుడు వాడు కో వచ్చును. వండే   విధానం కుడా తెలుసు కొని వుండాలి.    
Besides these leaves; even the phylloclades of some cactus are also eaten. కొన్ని రకాల నాగ జెముడు మట్టలను కూడా తింటారు. All these require the proper method of cooking.
మన కూరగాయలు : మన తెలుగు వాళ్ళు సాధారణం గా వాడే కూరగాయలు;
1. బూడిద గుమ్మడి/White Gourd, Ash Gourd, Wax Gourd, Winter Melon (Eng.);
Benincasa hispida (Thunb.) Cogn., ముదిరి బూడిద పట్టిన కాయ ను కూరగా, వడియాలలో , మిఠాయిల తయారీలో వాడతారు. దీనిరసము 
peptic ulcer and acidity ని తగ్గించడానికి , నరాల పుష్టికి , ఊబకాయం తగ్గించడంలో ఉపయోగపడుతుంది.  
2. ఎర్ర/పెద్ద /తియ్య గుమ్మడి; Pumpkin-Cucurbita maxima నారింజ-పసుపు రంగులోని కండ భాగములో beta-carotene, potassium, magnesium ఎక్కువగా ఉంటాయి, కళ్ళు, చర్మము, గుండె ఆరోగ్యానికి మంచివి. విత్తనాల్లో protein, potassium, magnesium, zinc, iron, copper and essential fatty acids ఉంటాయి. ఇవి cholesterol తగ్గించడం లో తోడ్పడతాయి.      
రామ గుమ్మడి; దోస, పొట్ల, బీర, కాకర, సొర/ఆనప కాయ ; దొండ , చౌ చౌ/బెంగుళూరు /సీమ వంకాయ ; ఇవి కాక ఆగాకర, నేతిబీర, టిండా, పర్వల్, బుడమదోస, కూడా తింటారు. 
2. వంగ, టమాటో, బెండ, గోరు చిక్కుడు, పందిరి చిక్కుడు, అలచంద కాయలు, మునగ, అరటి, పనస, తంబ కాయలు, కాప్సికం , మిరప, అరటి పువ్వు, అరటి దూట,మామిడి, ఉసిరి,రాచ ఉసిరి, చింత,వాక , కొబ్బరి, వెలగ, కాలీ ఫ్లవర్, కాబేజీ,పచ్చి కంది,పచ్చిబఠాణి , పచ్చి శనగలు , పచ్చి వేరుశనగలు ; అత్తి, మారేడు  కూడా తింటారు .     
3.  అల్లం, మామిడల్లం, బంగాళదుంపలు, చేమ, కంద, చిలగడ దుంప, కారెట్, బీట్రూట్, ముల్లంగి, నూల్కొల్, టూర్నిప్ , ఉల్లి ,contd......... 



  1. Good efforts. All the best for future posts. I have bookmarked you. Well done. I

    read and like this post. Thanks.
    IT Company India

  2. Living at Nellore the ricebowl of Madras presidency Lalithmba could write on few edible plants easily understood by all.With more data avilable on native species we will add more plants of Coromandel Coast,Eastern Ghats and Deccan plataeu to make this article invaluable-D.C.S.Raju retd Head of National Herbarium,Jt Director,Bot.Surv.India

  3. Very fine ! Found useful ! Continue !


Millets, Pulses, Oilseeds, Spices-చిరు ధాన్యాలు , పప్పు దినుసులు , నూనెగింజలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు

మనం తినే ఆహారం లో పిండి పదార్థాలు , మాంసకృతులు , కొవ్వులు ఎక్కువ పాళ్ళలో కావాలి . వీటితో పాటు అనేక పోషకాలు తక్కువ పాళ్ళలో కావాలి. తెల్లబియ...