Tuesday, March 28, 2017

Our millets-మన చిరు ధాన్యాలు

Our millets  మన చిరు ధాన్యాలు  
Our ancestors used to consume millets.  But due to green revolution our dietary habits were changed drastically. White rice occupied the prime place due to easy and cheap availability, besides ease of cooking. Many of us may not be aware of a variety of millets that were used in our diet. Their consumption provides health benefits. They are rich source of micro-nutrients that are essential in very small quantities. They are fiber rich, the fiber dissolves bad cholesterol, thus prevents many metabolic disorders. They help in controlling diabetes. The immunity will also be enhanced. In dry areas, without much water, and harmful pesticides they can be cultivated. Because of increasing awareness the cost of the millets is more than that of rice. White rice contains only carbohydrates. The glycemic index of millets is also lower than that of rice. They are mostly gluetin free. Hence their consumption is essential for good health.  In view of the benefits I try to introduce the millets and few easily made recipes.
Major millets: great millet, pearl millet, finger millet and foxtail millet. remaining are less known, known as minor millets.   
1. జొన్నలు : jonnalu- Great Millet: Botanical name:  Sorghum bicolor 
జొన్నలు Great Millet
జొన్నల్లో niacin, riboflavin, and thiamin,అనేB- విటమిన్ భాగాలు, అధిక మోతాదుల్లో magnesium, iron, copper, calcium, phosphorous, and potassium, అనే ఖనిజములు , మాంసకృతులు ; పీచు పదార్దములు వున్నాయి. పీచు జీర్ణ వ్యవస్థ ను ఆరోగ్యంగాఉంచడమే కాకుండా రక్తములో వుండే చెడుLDL  కొలెస్టిరాల్ను తగ్గించడములో తోడ్పడుతుంది. దీన్లో వుండే మెగ్నీషియం కాల్షియం గ్రహించడానికి ఎముకల పుష్టికి ఉపయోగ పడుతుంది. దీన్లోని కొన్ని ఆంటీ-ఆక్సిడెంట్లు కాన్సరు నిరోధకాలుగా వాపులను నిరోధించ డం లో తోడ్పడతాయి. గ్లూటెన్ ఉండదు. వీటిని తిన్నపుడు కొద్దిమందికి మాత్రమే అలర్జీలు కనిపించ వచ్చు. వీటిని ఉడికించి (ఆవిరిలో లేదా నేరుగా) వేడినీటితో పిండిని తడిపినపుడు అన్ని పోషకాలు శరీరానికి బాగా అందుతాయి.                    
2.రాగులు/ చోళ్ళు /తమిదలు: raagulu- finger millet :Botanical name: Eleusine coracana, 
good laxative and prevents constipation. People who suffer from liver diseases, high-blood pressure, heart weaknesses and asthma should consume roasted  finger millet. It is a rich source of Essential Amino acids, such as  Valine, Methionine, Isoleucine, Threonine and Tryptophan. ఈ అమినోఆమ్లాలు శాఖాహారుల ప్రధాన ఆహారం లో తగినంత దొరకవు. దీనిలో కాల్షియం , ఇనుము ధాతువులు అధిక మోతాదులో దొరుకుతాయి. జొన్నల్లో వలె దీనిలో కూడామాంసకృతులు ; పీచు పదార్దములు సమృద్ధిగా వున్నాయి.  కావున రాగులను ప్రతి రోజు తీసుకోవడం చాలా మేలు చేస్తుంది . రాగులు చలవ చేస్తాయి. రాగుల్లో 3.9 mg ఇనుము, 344 mg కాల్షియంఉండడం వల్ల ఎముక పుష్టికి రాగులు మంచివి.        
3. సజ్జలు :Sajjalu-Pearl millet:Botanical name: Pennisetum glaucum 
సజ్జలుPearl millet
సజ్జల్లో కూడా పీచు, మాంసకృత్తులు, ఖనిజములు పుష్కలంగా వుంటాయి. దీనిలో ప్రధానంగా phytic acid and niacin ఉండడం వల్ల చెడుకొలెస్టిరాల్ను తగ్గిస్తుంది. పైల్స్, మలబద్దకం వున్నవాళ్ళు సజ్జలతో చేసిన పదార్థాలు తినడం చాలా మంచిది. మిగిలిన చిరు ధాన్యాల్లాగే దీనిలో కూడా గ్లూటెన్ ఉండదు . రుచిగా ఉంటాయి. తొందరగా ఆకలి కాదు. దీనిలో ఇనుము 16.9 mg, 38 mgకాల్షియం ఉండడం వల్ల రక్తహీనత వున్నవారికి మంచిది.        
4. కొర్రలు: korralu-Foxtail millet:Botanical name: Setaria italica 
కొర్రల్లో కూడా Lysine, Thiamin అనే అమినోఆమ్లాలు , ఇనుము ,10% ప్రోటీను, పీచు అధికంగా ఉంటాయి.   
5.ఆరికలు: aarikalu- Proso millet : Botanical name: Panicum miliaceum 
ఆరికల్లోప్రోటీన్ 12% వరకుంటుంది. ఇనుము , పీచు, కాల్షియం మిగిలిన చిరు ధాన్యాలకన్నా తక్కువ అయినా దానిప్రోటీన్ అమినోఆమ్లాలు విలువైనవి.         
6. సామలు: saamalu-Little millet:Botanical name: Panicum sumatrense  
దీనిలో ఇనుము 9 mg, పీచు అధిక ముగా ఉంటాయి .  
7. వరిగలు varigalu-Kodo millet:Botanical name: Paspalum scrobiculatum
వీటిలో ప్రోటీను, పీచు అధికముగా ఉంటాయి.  
few millets కొన్ని చిరు ధాన్యాలు 
8.మొక్క జొన్న  mokka jonna- corn:Botanical name: Zea mays 
మొక్క జొన్న Corn 
మొక్కజొన్న ల్లో : magnesium,127 mg phosphorus210 mg potassium287 mg, selenium 15mg, B1, B2, B3, B5, B6, B9,in high quantity, Leutin, zeaxanthin అనేవి కంటి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతాయి. Fibre 7.3gms ఎక్కువగా ఉంటుంది. శుద్ధి చేసిన corn flour లో పిండి పదార్ధము మాత్రమే ఉంటుంది. గింజలను ఉడికించి, కొకులను కాల్చి లేదా రవ్వ లాగ తింటే అన్ని పోషకాలు అందుతాయి. ఇవి గుండె, ఎముకల ఆరోగ్యం చక్కగా ఉండడానికి ఉపయోగ పడతాయి.      
9. ఊదర్లుoodarlu- Indian barn yard millet: Botanical name: Echinochloa frumentacea 
దీనిలో ఇనుము 15mg, పీచు, ఇతర ఖనిజాలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి.    
10.  కోడి సామలు:Kodisama- hippo grass, Burgu millet,Botanical name:  Echinochloa stagnina 
11.యెర్ర బియ్యం: yerra biyyam- red rice or wild rice: Botanical name:Oryza  rufipogon
దీన్లో  ప్రోటీన్లు , పీచు అధికంగా ఉంటాయి; లైసిన్ అనే ఎమినో ఆమ్లము ఉంటుంది. thiamin, riboflavin,of niacin, b6, folate, magnesium, phosphorus, potassium, ఇనుము, తెల్ల బియ్యం లో కన్నా ఎక్కువగా లభిస్తాయి.   
12. బార్లీ :Barley: Botanical name: Hordeum vulgare
బార్లీ, ఎర్రబియ్యం   
బార్లీ , యెర్ర బియ్యం చిరు ధాన్యాలు కావు, కానీ మన దేశం లో ప్రధాన ధాన్యాలు కాదు కాబట్టి వీటిని ఇక్కడ చేర్చడం జరిగింది.
 బార్లీ లో iron, phosphorous, calcium, magnesium, manganese, and zinc, పుష్కలం గా ఉంటాయి . అందువల్ల ఎముక పుష్టికి ఉపయోగ పడతాయి 
potassium, folate, and vitamin B6 గుండె కు మంచివి. పీచు అధికముగా ఉంటుంది . దీనిలోని Selenium  కాన్సరు కారక పదార్థాలను detoxify చేస్తుంది. దీనిలో ప్రోటీను కూడా ఎక్కువ గా ఉంటుంది. బార్లీ జావ జ్వరం వచ్చినప్పుడు మాత్రమే కాకుండా ఆహారం లో భాగం గా చేసు కుంటే మధుమేహం, B.P, తగ్గించు కో వచ్చు. బార్లీ గింజలను ఉడికించి సలాడ్లలో కలుపుకో వచ్చు . బార్లీ పిండిని దోసెలు , చపాతీల పిండి లో కలుపు కో వచ్చు . రవ్వ తో జావ కాచి తాగ వచ్చు.       
 ఈ 12 రకాల చిరు ధాన్యాలను మన ఆహారము లో చేర్చు కోండి. ఆరోగ్యాన్ని పొందండి . 
చాలా ready to eat foods like noodles, biscuits, etc., ల్లో ఈ చిరు ధాన్యాల పిండిని గోధుమ పిండి తో కలుపుతారు. బార్లీ లో తప్ప మిగిలిన వాటిలో గ్లూటిన్ ఉండదు. వీటి పిండి తో దోసెలు, చపాతీలు చేసుకో వచ్చు . వీటి పిండిని జావలాగ చేసుకుని తాగ వచ్చు . కొర్రలు, ఆరికలు, సామలు తో నేరుగా గోధుమ రవ్వతో వలె ఉప్మా, పొంగలి చేసుకో వచ్చు.వీటి రవ్వతో ఇడ్లి చేసుకో వచ్చు .  వీటి తో జంతికలు, అరిసెలు వంటి పిండి వంటలు చేసుకో వచ్చు. వంట అనేది మన creativity కి సంభందించినది. నియమాలుండవు. మన జిహ్వ కోరికల మేరకు బియ్యపు పిండి బదులు కొర్ర, సామ, వరిగ , ఆరిక పిండివాడు కో వచ్చు. రాగి పిండి తో అంబలి , సంగటి కాక ఇతర వంటలు చేసుకో వచ్చు .           
continued ......

Monday, January 6, 2014

Flamingo festival at Sulurpeta, Nellore district, A.P without Flamingos

I used to visit Nelapattu, Pulicat areas every year since 10 years in the months of November or December or Early January. This year I could not find any flamingo in the area.
Grey pelicans at nest
2016: Because of sever drought and for some reasons the birds visit this year is almost zero till Dec 10. There is no water in the main lake where the birds rest on trees. 
Even pelicans and Ibis are also not found in the near villages. Don't get disappointed. It needs conservation of marshlands in the area, Because of industrialization and pollution in the surrounding areas is the main reason, besides over utilization of resources. A strong administrative action is needed to protect the natural resources of Pulicat lake. the second biggest backwater lake in South India.
Please listen to the birds with an understanding mind.
FALLEN  QUILLS
In a world of selfish souls, with unknown inconvenience
I listened to the prayer songs of men and chirps of birds  
A pained prayer from the Earth to angels of serene blue skies;
“The poisoned men learn to fly like us in search of Heavens
With greed, discontent and cruelty, light the flames of death
Rise trepidation in the holy heaven; we lost all our mirth
For the water is poisoned; air is polluted, trees are fell down
Our rhythm, melodies and colours are lost, terror is sown
With great flying machines; from the tiny sparrows to divine
Hawks never returned to their nests once tasted the man’s dine
Oh, my lord! Hari! Chakra pani! Cut off the ugly heads of humans
Protect us from the dominant cruel men, for, we never ask for riches
Or power to rule, or any profit except a place to live in; for you are the Lord”
Quills in different colours fell like tears from above with pain! I am ashamed!
Note:
In Hindu mythology Lord Vishnu is also known as Hari, he rides on Eagle, a bird; his weapon is Sudarshana Chakra-A wheel; he cuts the heads of demons with this weapon only.  
Nelapattu is one of the largest habitats for pelicans in Southeast Asia, and a home to many native and migratory birds. We visited Nelapattu, Vedurupattu, Pulicat (Atakanitippa), Bheemunivari palem Irukkam, and Kuppam villages. Nelapattu is a village in Nellore district of Andhra Pradesh . The sanctuary can be reached from N. H 5 at Doravari satram. From this point it is 3 km  to Nelapattu sanctuary. There is a direction from NH5 high way. They charge Rs.50 per car, and 100 for bus, Rs. 2 for head, Rs.50 per camera, pay and keep the tickets with you. Only at the time of festival the roads, other facilities work, in other days we have to suffer a little. Sometimes no one to answer.  At Nelapattu in the centre of the lake few Barringtonnia trees, and Prosopis trees are there, the birds nests on the trees. You can have a feast to your eyes. More images are posted in my Flickr.blog. http://www.flickr.com/photos/45835639@N04/
We also visited Vedurupattu-Agrahaaram villages; there is a direction on the NH5, the road is a katcha mud-gravel road, many ups and downs, your car may be damaged, once you enter the road no directions, no one answers to the queries. Few storks and herons are observed, on the way sparrows, Koel, egret, Parrots, pond herons, Bulbul, jungle mynas are seen here and there.
Black headed white ibis

We proceeded to Bheemunivaari palem harbour, there is no sign in the NH5, there is only one small passenger boat runs between Bheemunivaaripalem, and the Irukkam islands. Timings 10.am to island, at 2.00Pm it returns. If you wanted to hire they charge Rs.1000 per boat, some times they may not be available, better inquire and go with pre-information. But our pains go waste as we could not spot out not even a single flamingo, the local people said this year the birds did not visited this place. We returned with great disappointment, we visited Atakaani thippa(Pulicat wild life sanctuary) and lake, we could see only Egrets, Painted storks, open billed storks in the area.
A deer park and bird cages are there at Nelapattu.
Note: It is an important wild life habitat highly useful for wildlife oriented tourism. The uniqueness of the sanctuary lies in the additional features that are offered. The environmental education centre, the museum, the library offers information for those who are interested in the subject. Tourists can spend some time in the library reading about the different species of birds and animals. The Nelapattu Bird Sanctuary and Pulicat bird Sanctuary  offers an auditorium which is well equipped with audio-visual systems for seminar and discussions. Watch towers are built at the road side near Atakanithippa. Binoculars are provided for bird watching. Guides from the forest department also help the visitors in spotting the birds.
Asian Open bill stork

The model of the lake and a pond ecosystem was exhibited. Models of Pelicans and other important birds are also noted. The mollusks, available in the area are also exhibited. Medicinal plants and other useful plants available in the area are also exhibited. The life stages of the birds are also exhibited. In the sanctuary the list of birds with their scientific names are exhibited. For easy identification of the birds the pictures of the birds and their pictures with their nativity is also observed by us.
We observed that because of the variety of mollusks and algae the birds visit this place every year from October to March. It is the main food for the visiting birds. The excretory products of the birds serve as fertilizer for the fields of the neighbouring villages. Hence the villagers are active in protecting the birds.   
Conclusion: If the festival is named as Pelican festival it is appropriate, when we can not save the conditions for flamingos to visit the lake, why these festivals!

Legal status: Pulicat lake was notified as bird sanctuary during 1976 vide G.O.M.S No.863 Forests and Rural Dept. (ForIII) date 25-9-76 U/s.18 of Wild life protection Act. 

Tuesday, April 24, 2012


మన ఆకు కూరలు : our leafy vegetables.
Inspiration : ఆంద్ర ప్రదేశ్ లో ఆకు కూరలు -A book published by Telugu Academy.
I wish to introduce some non traditional leafy vegetables to the present generation. These leaves were cooked by our elders to prevent or alleviate some health problems at least once or twice in the year. Let me introduce them with photographs and botanical names and vernacular names:
1. Our traditional leafy vegetables are in common use: They are తోటకూర; చిర్రి కూర, మొలక కూర, పాలకూర ; చుక్కకూర ; మెంతికూర, పుదినా, కొత్తిమిర; కరివేపాకు , ఉల్లి కాడలు , గోంగూర, కాబేజీ , బచ్చలి, చింతచిగురు. ఇవి కాక మరెన్నో ఆకులను కూడా తిన వచ్చును . అవి అంతగా వాడుక లో లేవు, వాటిని సంప్రదాయేతర ఆకు కూర లు అంటారు. అవి ఆరోగ్య ప్రదాయనులు. వాటి గురించి మీ అమ్మమ్మ లేదా బామ్మ లను అడిగితే చెప్తారు. వాటిని పరిచయం చేయాలని అనిపించి ఈ సమా చారం ఇస్తున్నా.

Non traditional leafy vegetables which have been in use by some people only; and they may be used by any one if found in unpolluted areas for the same advantages that our elders got. All most all these leafy vegetables contain considerable amount of Calcium, Iron and Phosphorous. They are
1.Ponnaganti kura:పొన్నగంటి కూర;Botanical name: Alternanthera sessilis (L.) R.Br.; Family: Amaranthaceae
Common in moist areas along the canals and ponds.
It is rich source of Iron, Phosphorus, Calcium , Riboflavin and Carotene.
Alternanthera sessilis ( పొన్నగంటి కూర)
It is tasty and good for skin and eyes.
Alternanthera philoxeroides
But now cultivated ponnaganti is sold in markets which is nothing but Alternanthera philoxeroides (Mart.) Griseb.; it is an accumulator of heavy metals in the surrounding water, when it is eaten metal poisoning may cause some serious problems.
2.Uttareni: ఉత్తరేణి;Botanical name: Achyranthus aspera L.It is useful to remove worms in the stomach. The shade dried powder is used to relieve phlegm. It can be cooked with tamarind and dal.
ఉత్తరేణి Achyranthus aspera 

3.Pindikura:పిండి కూర;Botanical name:  Aerva lanata L. Those who are suffering from urinary stones used to eat it. It can be coked with dal.
పిండి కూర
4.Adavigurungura:అడవి గురుం గూర; Botanical name:  Allmania nodiflora(L.)R.Br It can be cooked with dal.
Allamania nodiflora; అడవి గురున్గూర 

5. Chilukamukkaaku: చిలక ముక్కాకు; Botanical name:Amaranthus viridis L. It can be cooked with dal like thotakura, it tastes almost thotakura like. It  relieves  worms  in  stomach  
Amaranthus viridis ;చిలక ముక్కాకు 
6. ముళ్ళ తోట కూర;Botanical name:Amarantus spinosus- It contains carotene, Vit.C; improves apettite, It is tasty also.and improves lactation in newly delivered mothers. బాలింతల కు క్షీర వర్ధిని;
ముళ్ళ తోట కూర
7. Gurugu: గురుగు;Botanical name: Celosia argentia L. It can be cooked with dal, In Telangana districts the plant is used to decorate Bathukamma.

గురుగు Celosia 

8.Chenchallaku:చెంచలాకు;Botanical name:  Digera muricata (L.) Mart ,It can be cooked with dal
 Digera muricata; చెంచాలాకు 

9. Vangaredukura: వంగరేడుకూర;Botanical name:  Sesuvium portulacastrum (L.) During famine times the fishermen community used to cook these leaves and eat to satiate their hunger. Instead of adding salt this plant is cooked with fish or crabs or some other dishes by the local fishermen.
Sessuvium portulacatstrum; 

10. Saraswathiaaku:సరస్వతి ఆకు:Botanical name:  Centella asiatica L.It is used to improve memory in children. It is cooked as chutney. 
Centella asiatica; సరస్వతి ఆకు 

11.Guntagalagaraaku:గుంటగలగరాకు:Botanical name:  Eclipta alba Hassk /Eclipta prostrata L.It is used in jaundice.It can be cooked like chutney with Amla when suffering from jaundice. 



Eclipta alba. 

12.Tellagalizeru: తెల్ల గలిజేరు: Botanical name: Trianthema portulacastrum L.There are 2 varieties, one is white another one is reddish; both are edible.It is useful for diabetic patients.It can be cooked with dal.It contains considerable amount of carotene and Vit.C; It contains oxalates, hence it is not advisable for those who are prone to kidney stones; and for pregnant women.
తెల్ల గలిజేరు 


గలిజేరు 
13. దేవదారు : Botanical name: Erythroxylum monogynum Roxb.It can be cooked with green gram. It is useful in indigestion, it is cooling. 
Erythroxylum; దేవదారు 
Leafy vegetables as Laxatives: These leaves are cooked as chutnies to relieve constipation. Hence only small quantities should be taken to clean our digestive system. అవి తూటి కూర,సునా ముఖి,నేలతంగేడు,ఉత్తరేణి; 
14. Thutikura:తూటి కూర;Botanical name: Ipomaea aquatica L.Can be cooked with dal. Antidote for Arsenic poison and opium poison.

Ipomea aquatica ; తుటి కూర 
15. Senna, Sunaamukhi:సునా ముఖి;Botanical name:  Cassia angustifoliaVahl. / Senna alexandria gar.ex. MillerThe leaves and pods are dried and used as powder or cooked as chutney.The dried plants are exported to USA and Europe. It occupies first place in the export of medicinal herbs from India.
Cassia angustifolia సునాముఖి 

16. Nelatangedu: నేలతంగేడు;Botanical name: Cassia italica(Mill.)Spreng. The leaves and pods are dried and used as powder or cooked as chutney.
Cassia italica నేల తంగేడు 
Cassia for dry area people, Ipomea for plains.These three can be used as laxatives.  ఈ మూడు ఆకులను సుఖ విరోచానానికి వాడుకో వచ్చును .
17. Pulichinthaaku:పులిచింతాకు;Botanical name:  Oxalis corniculatum L It is used to control diarrhea ; It can be cooked as chutney or salad which is tasty.Useful in anemia and improves digestion.
 Oxalis corniculatum  పులిచింతాకు 
18. Thummikura:తుమ్మి కూర;Botanical name: Leucas aspera Willd. It is eaten to relieve respiratory problems. It can be cooked with Redgram and tamarind.During "Kaartheeka maasam",on Sivaraathri day, and on Vinaayaka chavithi eating this leafy vegetable is  a tradition in some communities after the fast. 
Leucas aspera; తుమ్మి కూర 
19. అవిసె : Botanical name: Sesbania grandiflora; It is cooked purely or with dal. It is eaten by ShriVaishnavas on Dwaadasi after Ekadasi fast. It dissolves urinary bladder stones, it is laxative; lactogouge.
Sesbania; అవిసె 
20.వామింట: Vaaminta:Botanical name: Cleome gynandra L. It is a rich source of nutrients, but not so tasty, hence it may be cooked with dal.ఆకలి పుట్టిస్తుంది , మూల వ్యాధి నివారణ కు ఉప యోగ పడుతుంది.
 Cleome gynandra వామింట


21.పప్పు కూర,గంగబాయలి కూర ; పాయలాకు : Pappukura, Gangabailikura, Payallaku: Botanical name:Portulaca oleracea L. Var oleracea Can be cooked with dal.It contains carotene, riboflavin,vit.C, and oxalic acid; It is useful in kidney and liver diseases శరీరం లో నీరు పట్టి నపుడు ఉపయోగం గా వుంటుంది.  
Portulaca oleracia
                 
22. బడ్డు:Baddu : Botanical name:Portulacatuberosa L.Can be cooked with dal
Portulaca tuberosa; బడ్డు కూర 

23.సిలోన్ బచ్చలి; Ceylone bachali:Botanical name: Talinum portulacifolium Forsk. These three are good for gastric ulcer patients. It can be cooked with dal.
Talinium portulacifolium
 The leaves are succulent, and mucilagenous, not sour or bitter.
24. బ్రహ్మ ఆమ్లికBrahma aamlika, Enugupaadamchettu:Botanical name  Adansonia digitata L. The leaves and pulp of the fruit are edible. They are cooked in Rajasthan.It is cooked through out Africa.

Adansonia


25. సిత్నాట కుర :Sithnaatakura:Botanical name: Melochia corchorifolia L.can be cooked with dal,controls loose motions.

Melochia corchorifolia; సిత్నాట కూర 
26. మునగాకుBotanical name:Moringa oleifera Lam; leaves and fruit are used as edible.
It contains Iron 5 times higher, 15 times higher in Calcium;Vitamin A60 times higher, vitamin C 2 times higher than other leafy vegetables.
మునగ ;Moringa oliefera
27. కామంచి ఆకుBotanical name:Solanum nigrum L.; The leaf is useful in urinary and liver problems. The ripe fruits are dried and used in curries. వరుగు లాగ ఎండబెట్టి తింటారు 
Solanum nigrum ;కామంచి 

28. ఎలుక చెవి కూర:Botanical name: Merremia gangetica ; It can be cooked with dal. To control anaemia, cough and asthma it is used. If eaten in large quantities constipation may result in.
Merremia gangetica, ఎలుక చెవి కూర  
29. అటక మామిడి; Botanical name: Boerhavia diffusa ; ; దీన్ని పునర్నవ అని కూడా అంటారు. 
It is used in urinary problems. 
Boerhavia diffusa; అటక మామిడి 
 30. వెన్నదేవి లేక సహదేవి కూర:Botanical name:Commelina benghalensis  Can be cooked with dal. It is a mild laxative. 
వెన్న దేవి కూర; commelina benghalensis
31. నల్లేరు :Botanical name: Cissus quadrangularis; దీని లేత ఆకులను కాడలను పచ్చడి చేసుకుని తిన వచ్చ్సును . ఇది ఎముకలు బలపడటానికి ఉపయోగ పడుతుంది.
Cissus quadrangularis నల్లేరు
32. బలుసు ఆకుBotanical name: Canthium dicoccum ; cooked as vegetable.it is cooling. Kills worms in the stomach, 
బ్రతికుంటే బలుసాకు తిన వచ్చునన్న సామెత వుంది.

Canthium
33. చిమటి కూర: Botanical name: Polygonum plebium: It can be cooked with dal. 

Polygonum plebium చిమటి కూర 
34. చేమ ఆకులు : Botanical name:Colacasia esculenta ; Tender leaves cooked with dal, or with tamarind; It is useful in piles. The leaves controls bleeding from nose; 
Caution: There are two varieties; some varieties may cause rashes and allergy because of the presence of raphides in the leaves.cook with caution. Better pot a few tubers in your homes.
colacasia ; చేమ 
35 కలాస కూర;నేల బీర: Botanical nameCorchorus aestuans ; It is useful in stomachache due to worms. It can be cooked with dal.

36.కోయలు : Botanical name: Salicornia brachiata
Salicornia కోయలు 

37. ఇల కూర; ఉప్పు ఆకు:Botanical name: Suaeda maritima   
Suaeda; ఉప్పు ఆకు 
Salicornia and suaeda are available near salty marshes in the sea coast, they accumulate salt; they are cooked with fish and crabs with out adding additional salt.They are cooling.
38. వామాకు / కప్పు రెల్లి ఆకుBotanical name: Coleus ambonicus 
Coleus, వామాకు 
It can be used in variety dishes, such as salads etc., It relieves stomach ache, cough and cold.
39.బుడ్డ కాకర ;Botanical name: Cardiospermum helicacabum. It contains minerals and proteins .It is diuretic, It may be cooked with dal.
Cardiospermum బుడ్డ కాకర 
40. గరిక: Botanical name: Cyanodon dactylon; Controls bleeding, and useful in skin diseases.Tender leaves can be cooked.
Cyanodon. గరిక 
41. విటమిన్ల కూర: Botanical name: Sauropus androgynus L.
It is a rich source of vitamins. It can be cooked with dal or used in salads or with tamarind. But consumption in high quantities may be avoided.
42.నీరు గొబ్బి:Botanical name: Hygrophyla asiatica Schum(Hamilt);Tender leaves can be cooked; It is diuretic and useful in urinary diseases and digestive problems.


43.చందమామ కూర :Botanical name:Marselia quadrifolia; It can be cooked with dal or as chutney.
44. ఎదురు ఉత్తరేణి:Botanical name: Stachytarpheta jamaisens Vahl . Can be cooked with dal
45. మరుల మాతంగి :Botanical name:Xanthium indicum Koen,; Tender leaves can be cooked, It is diuretic and sedative,It is useful in urinary tract problems.



46. చెన్నంగి కూర, అడవి చెన్నంగి కూర; కసింత  :
Plant name: Senna occidentalis (L.) Link; లేదా Cassia occidentalis L.
 
చెన్నంగి 
దీన్ని తెలంగాణా రాష్ట్రం లో వాళ్ళు ఎక్కువ గా వాడుకుంటారు. ఆకు తో పచ్చ్చడి , పొడి, పప్పు తో కూర గా వండుకుంటారు.
47. ఆవాల ఆకు :
లేత ఆవకూరను పప్పుతో కలిపి వండుకుంటారు ;
48. ముల్లంగి ఆకులను, కాళీ ఫ్లవర్ ఆకులను కూడా వండు కోవచ్చుఁ 
49. బొద్ది కూర : Botanical name: Rivea hypocrateriformis
click https://www.flickr.com/photos/140231536@N03/25054208071/in/album-72157666277768966/ 

 ఇవి ఆకు కూరలలో కలిస్తే తీసి పడవేయ కండి ఇవి ఏవి విషం కావు. పైగా ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాయి.
ఆకు కూరలను తాజావి , పరి శుభ్ర మైనవి, తీసుకోండి. రోజు ఒకే ఆకు కూరను తినవద్దు.oxalates ఎక్కువగా వున్నఆకు కూరలను ఉడికించి ఆ నీటిని పడవేయండి.ఆకు కూరలను పప్పు తో కలిపి వండితే వాటి లోని పోషకాలు  బాగా అందుతాయి. మునగాకు లోని కొన్ని పదార్దాలు ఇనుమును శరీరానికి అందకుండా అడ్డుకుంటాయి. కాబట్టి రక్త హీనత వున్న వారు ఇటువంటి ఆకులకు దూరంగా వుంటే మంచిది. అయితే కాల్షియం బాగా ఇస్తాయి. చింత పండును ఆకు కూరలతో వాడితే విటమిన్లు ఖనిజాలు నశించ కుండా కాపుడు తుంది. సాంప్ర దాయేతర ఆకు కూరలను ఎక్కువగా వాడ కండి. మందు లాగా అప్పు డప్పుడు వాడు కో వచ్చును. వండే   విధానం కుడా తెలుసు కొని వుండాలి   
Besides these leaves; even the phylloclades of some cactus are also eaten. కొన్ని రకాల నాగ జెముడు మట్టలను కూడా తింటారు. All these require the proper method of cooking.